Panduan pengundi

Panduan dalam bahasa mudah tentang mengundi dalam pilihan raya negeri Sarawak dan perkataan yang digunakan berkaitan dengannya. Ia adalah parafrasa halaman dan peraturan rasmi Suruhanjaya Pilihan Raya, dengan sumber disenaraikan di hujung halaman.

Panduan ini bukan nasihat undang-undang. Pengumuman Suruhanjaya Pilihan Raya dan undang-undang itu sendiri ialah pihak berkuasa. Jika kami tidak dapat menyemak sesuatu fakta dalam sumber rasmi, kami tidak memasukkannya.

Siapa boleh mengundi, dan cara menyemak

Untuk mengundi, anda mesti warganegara Malaysia berumur 18 tahun ke atas, dengan alamat kediaman yang didaftarkan di Jabatan Pendaftaran Negara (JPN), dan anda tidak boleh hilang kelayakan di bawah Perlembagaan Persekutuan.

Sejak 15 Disember 2021, warganegara yang layak didaftarkan dalam daftar pemilih secara automatik daripada rekod JPN, jadi tiada permohonan berasingan. Kawasan mengundi anda mengikut alamat yang disimpan oleh JPN.

Suruhanjaya Pilihan Raya menyediakan perkhidmatan dalam talian, MySPR Semak, untuk anda menyemak sama ada anda berada dalam daftar pemilih dan melihat pusat serta saluran mengundi anda selepas pilihan raya diumumkan.

MySPR Semak (Suruhanjaya Pilihan Raya)

Sumber: [1] [2] [3]

Tarikh penting

Penamaan calon: 28 November 2026
Pengundian awal: 8 Disember 2026
Hari mengundi: 12 Disember 2026

Kenyataan rasmi SPR belum ditemui; tarikh diambil daripada laporan berita.

Hari penamaan calon

Calon dicalonkan pada hari penamaan calon (28 November 2026). Seorang calon dicalonkan dengan kertas penamaan yang ditandatangani oleh seorang pencadang dan seorang penyokong, yang mesti pemilih berdaftar dalam bahagian pilihan raya yang sama. Kertas itu diserahkan kepada Pegawai Pengurus di tempat penamaan calon oleh calon, pencadang atau penyokong, atau mana-mana dua atau mana-mana seorang daripada mereka, antara pukul 9:00 dan 10:00 pagi. Pegawai itu boleh menolak kertas yang diserahkan di luar waktu itu atau tanpa resit wang pertaruhan.

Calon membayar wang pertaruhan sebanyak RM5,000 bagi kerusi negeri, selewat-lewatnya pukul 10:00 pagi pada hari penamaan calon. Wang pertaruhan itu hilang jika calon tidak memperoleh lebih satu perlapan daripada undi sah di kerusi itu.

Jika hanya seorang calon sah dicalonkan bagi sesuatu kerusi, Pegawai Pengurus mengisytiharkan calon itu menang serta-merta dan tiada pengundian di kerusi itu.

Sumber: [4] [5]

Berkempen dan waktu mengundi

Berkempen bermula selepas urusan penamaan calon pada hari penamaan calon (28 November 2026) selesai, dan mesti berhenti pada tengah malam sebelum hari mengundi. Ceramah terbuka memerlukan kebenaran polis.

Panduan umum Suruhanjaya Pilihan Raya menyatakan waktu mengundi di Sarawak ialah 7:30 pagi hingga 5:30 petang, dan ia boleh dipendekkan di sesetengah kawasan. Semak kenyataan Suruhanjaya bagi pilihan raya ini sebelum anda pergi.

Sumber: [6]

Mengundi awal dan mengundi pos

Mengundi awal adalah untuk anggota tentera dan polis serta pasangan anggota tentera dan Pasukan Gerakan Am. Mereka mengundi di pusat mengundi awal yang ditetapkan dan bukan pada hari mengundi biasa. Tarikh mengundi awal yang dilaporkan ialah 8 Disember 2026.

Mengundi pos terhad kepada kumpulan tertentu, seperti pegawai dan petugas pilihan raya, anggota polis dan tentera yang bertugas, wartawan yang membuat liputan pilihan raya di luar kawasan pendaftaran mereka, kakitangan agensi tertentu yang bertugas pada hari mengundi, dan rakyat Malaysia di luar negara. Bagi pilihan raya ini, Suruhanjaya mengumpulkan pengundi pos dalam kategori 1A, 1B dan 1C dan menerima permohonan melalui akaun MySPR.

Pengundi lain mengundi secara peribadi pada hari mengundi. Semak pengumuman Suruhanjaya untuk tarikh akhir permohonan.

Sumber: [2] [7]

Pada hari mengundi

Hari mengundi ialah 12 Disember 2026. Ketahui pusat mengundi dan nombor saluran anda terlebih dahulu. Bawa dokumen pengenalan anda; panduan Suruhanjaya menyatakan dokumen yang diterima, jadi semaklah sebelum anda pergi.

Di saluran anda, nama dan nombor anda dipanggil daripada daftar pemilih. Jari telunjuk kiri anda diperiksa, dan jika tiada dakwat kekal ia ditanda sebelum anda diberi kertas undi. Setiap pemilih mendapat satu kertas undi dan satu undi.

Anda menanda satu pangkah (X) bagi seorang calon. Peraturan-peraturan mengandungi syarat untuk melindungi kerahsiaan undi.

Sumber: [2] [4]

Kertas undi rosak dan ditolak

Kertas undi rosak ialah kertas yang anda rosakkan secara tidak sengaja sebelum mengundi. Jika ketua tempat mengundi berpuas hati ia tidak disengajakan, anda boleh memulangkannya dan mendapat kertas ganti.

Kertas undi ditolak ialah kertas yang tidak dikira semasa pengiraan undi. Peraturan-peraturan membenarkan penolakan hanya jika kertas itu tiada tanda rasmi, menunjukkan undi bagi lebih daripada seorang calon, mempunyai tulisan atau tanda yang boleh mengenal pasti pengundi, tidak ditanda atau ditanda di tempat atau cara yang salah, atau tidak menunjukkan dengan jelas niat pengundi. Tanda yang jelas menunjukkan niat tidak ditolak hanya kerana arahan tidak diikuti dengan tepat.

Sumber: [4]

Bagaimana sesuatu kerusi dimenangi

Setiap kerusi memilih seorang wakil. Pegawai Pengurus mengisytiharkan calon yang mendapat undi terbanyak sebagai pemenang, selepas penjumlahan rasmi. Calon tidak perlu mendapat lebih separuh daripada undi.

Jika dua calon mendapat undi yang sama tepat dan satu undi lagi akan menentukan keputusan, pemenang dipilih melalui cabutan undi di hadapan Pegawai Pengurus.

Dewan mempunyai 82 kerusi, jadi lebih separuh ialah 42 kerusi. Ini pengiraan mudah. Cara kerajaan dibentuk daripada keputusan tidak dibincangkan dalam panduan ini.

Sumber: [4] [6]

Pengiraan, pengisytiharan dan pengiraan semula

Undi dikira di setiap saluran mengundi. Keputusan dihantar kepada Pegawai Pengurus, yang menambah undi pos, membuat penjumlahan rasmi dan mengisytiharkan pemenang. Keputusan itu kemudian diwartakan.

Calon, ejen pilihan raya atau ejen pengiraan boleh meminta satu kali pengiraan semula di tempat mengundi, sebelum keputusan pengiraan diumumkan, jika perbezaan antara tempat pertama dan kedua ialah 4 peratus atau kurang daripada undi yang dibuang. Selepas penjumlahan rasmi, mereka juga boleh meminta Pegawai Pengurus menambah semula jumlah yang direkodkan; pegawai itu boleh enggan jika permintaan itu tidak munasabah.

Keputusan di laman ini, apabila dipaparkan, tidak rasmi. Pengisytiharan Pegawai Pengurus bagi setiap kerusi ialah keputusan rasmi.

Sumber: [6] [4]

Peranan Dewan Undangan Negeri

Bahagian ini belum ditulis. Ia memerlukan teks Perlembagaan Negeri dan laman rasmi dewan, yang tidak dapat kami baca daripada sumber rasmi. Kami lebih suka membiarkannya kosong daripada meneka.

Glosari

Bahagian pilihan raya atau kerusi: Kawasan yang memilih seorang wakil ke dewan. Sarawak mempunyai 82 bagi pilihan raya ini. [4]
Daftar pemilih: Senarai pemilih berdaftar yang digunakan pada hari mengundi. [1]
DUN (Dewan Undangan Negeri): Dewan Undangan Negeri, nama yang digunakan Suruhanjaya Pilihan Raya bagi badan yang dipilih dalam pilihan raya ini. [2]
Kertas undi ditolak: Kertas undi yang tidak dikira semasa pengiraan kerana melanggar salah satu syarat dalam peraturan-peraturan. [4]
Kertas undi rosak: Kertas yang dirosakkan pengundi secara tidak sengaja sebelum mengundi, yang boleh dipulangkan dan diganti. [4]
Kerusi tanpa bertanding: Kerusi yang hanya mempunyai seorang calon sah; calon itu diisytiharkan menang serta-merta dan tiada pengundian. [4]
Ketua tempat mengundi: Pegawai yang mengendalikan pusat mengundi dan mengira undi di situ. [4]
Majoriti (dalam sesuatu kerusi): Di laman ini, perbezaan antara undi pemenang dan undi tempat kedua. Sesuatu kerusi dimenangi dengan undi terbanyak, bukan lebih separuh. [4]
Mengundi awal: Mengundi sebelum hari mengundi, di pusat yang ditetapkan, oleh anggota tentera dan polis serta sebahagian pasangan mereka. [2]
Mengundi pos: Mengundi melalui pos bagi kumpulan pemilih tertentu yang tidak dapat mengundi secara peribadi pada hari mengundi. [2] [7]
Pegawai Pengurus: Pegawai yang menerima penamaan calon, mengisytiharkan calon tanpa bertanding sebagai menang, membuat penjumlahan rasmi dan mengisytiharkan pemenang. [4]
Pembubaran: Penamatan penggal dewan, lebih awal atau apabila tamat tempoh, yang membawa kepada pilihan raya umum. [6]
Penamaan calon: Kemasukan rasmi seorang calon, dengan kertas penamaan, seorang pencadang dan seorang penyokong, pada hari penamaan calon. [4]
Pilihan raya kecil: Pilihan raya yang diadakan untuk mengisi satu kerusi yang kosong dalam tempoh penggal dewan. [6]
Wang pertaruhan: Wang yang dibayar calon selewat-lewatnya pukul 10:00 pagi pada hari penamaan calon: RM5,000 bagi kerusi negeri. Ia hilang jika calon memperoleh tidak lebih satu perlapan daripada undi sah. [4]

Sumber

Semuanya halaman atau peraturan rasmi Suruhanjaya Pilihan Raya, dibaca pada tarikh yang ditunjukkan. Kami memaut dan memparafrasa kandungannya; kami tidak menyalin teksnya.

Pendaftaran Pemilih (voter eligibility and registration), Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (SPR) (diakses pada 9 November 2026)
Perjalanan Pilihan Raya: Pemilih (voter journey), Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (SPR), 31 Oktober 2026 (diakses pada 9 November 2026)
MySPR Semak (voter and polling centre check), Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (SPR) (diakses pada 9 November 2026)
Peraturan-Peraturan Pilihan Raya (Penjalanan Pilihan Raya) 1981 [P.U.(A) 386/1981] (Election (Conduct of Elections) Regulations 1981), consolidated with 2024 amendments, Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (SPR) (diakses pada 9 November 2026)
Calon (candidates), Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (SPR) (diakses pada 9 November 2026)
Perjalanan Pilihan Raya Umum (election process), Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (SPR) (diakses pada 9 November 2026)
Permohonan Undi Pos bagi PRU DUN Sarawak Ke-13 (postal vote applications), Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (SPR), 26 Oktober 2026 (diakses pada 9 November 2026)